Rehabilitacja

manu

dorehabilitacji.pl porady z fizjoterapii

A A A

kolano

  • Łąkotka - program rehabilitacji po operacji

     Głównym celem usprawniania łąkotki po zabiegu operacyjnym (np szycie) jest kontrola stanu gojenia urazu oraz przywrócenie pełnej funkcji stawu kolanowego. Program ćwiczeń powinien być dostosowany indywidualnie. Czas przechodzenia na kolejne etapy jest umowny, zależny od typu, lokalizacji, wielkości uszkodzenia, powikłań, wieku pacjenta. Zewnętrzne uszkodzenia, ze względu na lepsze unaczynienie wykazują szybszą tendencje gojenia. Podczas gdy wewnętrzne, o mniej unaczynionej strukturze goją się dużo gorzej. Jest to związane z różnicą w budowie anatomicznej stawu kolanowego po obu stronach. Po stronie zewnętrznej łąkotka, więzadło boczne poboczne oraz torebka stawowa nie są zrośnięte, zaś po stronie wewnętrznej wszystkie te struktury są wspólnie połączone. Fizjoterapeuta powinien pamiętać także o korygowaniu planu usprawniania w przypadku postępowania z jednoczesnym szyciem łąkotki i rekonstrukcji więzadeł.

     

    Zapraszam na konsultację online

     

    Aby rehabilitacja była efektywniejsza i szybsza, należy pacjenta zakfalifikowanego do zabiegu odpowiednio przygotować przed zabiegiem. Korzysta się wówczas ze wszystkich dostępnych ćwiczeń w celu: 

    uzyskania jak największego, symetrycznego zakresu ruchu (szczególnie przeprostu)

    uzyskanie maksymalnej możliwej siły mięśniowej

    nauka prawidłowego chodu lub chodzenia o kulach

    ćwiczenia propriocepcji w warunkach bezpiecznych,stretching mięśni kończyny dolnej

     

    Rehabilitacja po zabiegu 0 – 3 tydzień

    Obecnie proponuje się opuszczenie szpitala w pierwszej dobie po operacji. Zwraca się uwagę na zabezpieczenie przeprostu oraz zakresu zgięcia w kolanie. Zabezpiecza to łąkotkę stwarzając warunki lepszego leczenia. Wykorzystuje się specjalną orteze stawu kolanowego. Pierwsze 2 tygodnie orteza powinna być noszona być 24 godziny a przez kolejne 4 tylko w dzień (chyba, że nie odzyskano pełnego wyprostu). Zaraz po operacji ortezę ustawia się w zakresach: 0 stopni wyprostu i 90 stopni zgięcia. Należy zaznaczyć, że w pewnych przypadkach można odstąpić od stosowania ortezy w przypadku uszkodzeń zewnętrznych części łąkotki. W tym czasie nie obciąża się operowanej nogi w trakcie chodzenia o kulach. Chodzenie oraz utrzymywanie pozycji pionowej (pionizacja) powinno trwać maksymalnie 2 godziny w ciągu doby. Zaleca się wprowadzenie terapii zimnem. Najprostrza to protokół PRICE MM. Osoby korzystające z pomocy gabinetu rehabilitacji mogą  stosować krioterapię. 

    Częściowe obciążenie wprowadza się w przeciągu pierwszych kilku tygodni po zabiegu. Jest to nacisk nogi operowanej ok 20% wagi ciała. Na filmie pokazuję jak dokładnie dobrać odpowiednie obciążenie.

     

     

    Na poczatek używa się dwóch kul łokciowych. Następnie etapami przechodzi się na jedną. W przypadku uszkodzeń po stronie zewnętrznej, pełne obciążenie wprowadza się znacznie szybciej (np już po 3 tygodniach). W przypadku uszkodzeń wewnętrznych pełne obciążenie następuje w okresie 6-8 tygodni. Siła nacisku (obciążenie) i czas używania kul uzależniona jest nie tylko od rodzaju uszkodzenia, ale także od indywidualnego przebiegu rehabilitacji.

    Zabiegi z fizykoterapii i kinezyterapii wprowadza się jak najszybciej. Ich uzupełnieniem jest świadome wykonywanie indywidualnie dobranych ćwiczeń w warunkach domowych. Warto stosować okład z lodu na operowany staw co 2 - 4 godziny na ok 8 min, a nastepnie z uniesioną kończyną odpoczywać 20 min. Kończyna operowana powinna być w ciągu dnia uniesiona tak, aby kolano znajdowało się powyżej biodra a stopa powyżej kolana.

    Profesjonalna fizjoterapia powinna wprowadzać zgodnie z zaleceniami lekarza i fizjoterapeuty:

    - ćwiczenia bierne w zakresie bez bólu przy udziale fizjoterapeuty, do otrzymania pełnego wyprostu 

    - ruchy samowspomagane

    - ćwiczenia czynne zgięcia i wyprostu stawu kolanowego

    -  ćwiczenia m. czworogłowego i mięśni zginaczy stawu kolanowego

    -  ćwiczenia mięśni przywodzicieli stawu biodrowego

    - ćwiczenia mięśni pośladków na piłce

    - elektrostymulacja mięśnia

    -  nauka chodzenia o kulach, pionizacja i chłodzenie

    - rozciąganie mięśni: zginaczy stawu kolanowego, przywodzicieli i prostowników biodra, mięśni łydki, mięśni przywodzicieli, mm. biodrowo – lędźwiowych, pasma biodrowo - lędźwiowego,

    - mobilizacja rzepki

    - masaż klasyczny mięśni uda (przód i tył)

    Zalecenia domowe: utrzymywanie kończyny wyprostowanej powyżej poziomu biodra, chłodzenie co dwie godziny 10 minut, napięcia izometryczne mięśnia czworogłowego, ćwiczenia zakresu ruchomości, lekki stretching według zaleceń fizjoterapeuty, okłady z lodu.

     

    4 – 6 tydzień

     

     Kolejnym etapem terapii jest trening propriorecepcji czyli czucia głębokiego. To specjalistyczne ćwiczenia które, należy wprowadzać tak szybko jak to możliwe. Na początek ćwiczenia wykonuje się przy pomocy kul, następnie ćwiczenia czucia głębokiego przyjmują bardziej dynamiczny charakter, by zbliżyć ich intensywność do treningu sportowego.

    Ważnym elementem jest trening mięśni, który w łatwej formie rozpoczyna się w pierwszej dobie po zabiegu. Zwraca się szczególną uwagę na dobór obciążenia i zakres ruchu, w jakim wykonujemy ćwiczenia. Powinne być ograniczone być do 60 stopni zgięcia w stawie kolanowym, co chroni tylny róg łąkotki.

    Pozostałe zabiegi w tym czasie to:

    - kontynuacja ćwiczeń ze stopniowo zwiększanym obciążeniem (guma rehabilitacyjna, ciężarki)

    - nauka chodu ze stopniowym obciążaniem

    - rower stacjonarny bez lub z lekkim obciążeniem

    - stanie jednonóż na niestabilnym podłożu

    - wypady na wprost z lekkim ugięciem kolana

    - ćwiczenia ns bieżni, basenie

    Po 6 tygodniach można za zgodą lekarza powoli odkładać. Bezpieczny sposób omówiłem w filmach:

     

     

     

     

     

    7 – 12 tydzień

     

    Na tym poziomie wprowadza się ćwiczenia wytrzymałościowe, które początkowo można wykonywać na rowerze stacjonarnym, ćwiczenia w wodzie oraz elementy treningu biegowego. Po zakończeniu rehabilitacji należy przeprowadzić testy funkcjonalne. Określą szanse i moment powrotu do sportu czy aktywności ruchowej. I tu także, w mniejszych, zewnętrznych uszkodzeniach (np menisectomia) czas powrotu jest krótszy i wynosi 6 - 12 tygodni. W przypadku szycia łąkotki czas jest kilkakrotnie dłuższy.

    Rehabilitację kontynuuje się poprzez:

    - urozmaicenie ćwiczeń zwiększając intensywność 

    - propriocepcja jednonóż na ugiętym kolanem

     

    powyżej 12 tygodnia

    Wprowadzamy opcjonalnie:

    - ćwiczenia hamowania

    - skoki na trampolinie

    - trening na siłowni 

    - skoki na skakance

    - aktywność na zewnatrz, w terenie

    - specyficzne ćwiczenia dla danej dyscypliny

    - powrót do sportu

     

     

     

  • Ból kolana i pasma biodrowo - piszczelowego - ćwiczenia

     Moda na zdrowy, aktywny tryb życia wzrasta z każdym rokiem. Popularność zdobywają głównie wszelkiego rodzaju punktowane imprezy biegowe. Możliwość współzawodnictwa, parcie na wynik, powoduje że, większość z nas trenuje więcej niż trzy razy w tygodniu po 30 min z tętnem 130. Negatywnym wynikiem źle przemyślanego i prowadzonego treningu są kontuzje. Powtarzające się mikrourazy, stałe przeciążenia tkanek miękkich układu ruchu, zła budowa ciała (koślawość kolan), źle dobrane obuwie do powierzchni itd. to prosta droga do urazu.

     Tak jak w każdej dziedzinie zdrowia tak i tu ważną rolę będzie odgrywać profilaktyka. Rozpoczynając przygodę z sportem powinno zapoznać się z rodzajami dysfunkcji występującymi podczas treningu w danej dyscyplinie. Można to zrobić samemu (np. korzystając z internetu), lub skonsultować się z fizjoterapeutą. W tym drugim przypadku dzięki dokładnemu badaniu podmiotowemu pozna się deficyty ruchowe, problemy wynikające ze złej budowy ciała oraz  propozycje korekty (ćwiczeń).

     

    Zapraszam na poradę fizjoterapeutyczną online

     

     Poniższy film z kanału youtube pokazuje przyczynę i propozycję profilaktyki przeciwurazowaj kolana i stawu biodrowego:

    • gdzie może leżeć (jedna z wielu) pierwotna przyczyna powstawania syndromu pasma biodrowo-piszczelowego które jest bardzo popularną jednostką chorobową.

    • jak przeciwdziałać nagłemu bólowi kolana podczas treningu (głównie na nierównej powierzchni)

    Zapraszam do subskrypcji i udostępniania

     

  • Ból przyśrodkowej części kolana u rowerzysty

     Bóle stawu kolanowego podczas jazdy na rowerze to częsty problem zgłaszany przez większość rowerzystów i kolarzy. Bóle różnią się od siebie miejscem w stawie kolanowym, częstotliwością oraz intensywnośćią. Jednym z trudniejszych urazów dp leczenia w trakcie jazdy na rowerze (wycieczka, wyprawa, wyścig) jest przyśrodkowy ból stawu kolanowego. Ból, który narasta w trakcie jazdy i często doprowadza do zaniechania wysiłku fizycznego.

    Przyczyny:

    - źle dopasowana wysokość siodełka do rowerzysty w pione

    - źle ustawione siodełko w poziomie

    - zły dobór ramy rowerowej do wzrostu

     Nieprawidłowe ustawienie siodełka w pionie, w poziomie lub zły dobór ramy to jedno i w łatwy sposób można samemu sobie poradzić. Ale co jeśli to nie pomaga? Otóż ważniejszą przyczyną bólu, jest zachamowanie tzw trój - płaszczyznowego ruchu w kolanie. Trójpłaszczyznowy ruch w stawie kolanowym powoduje naturalne ustawianie się stopy w kierunku zewnętrznym podczas chodu. Składa się ze zgięcia, wyprostu w stawie oraz z rotacji wewnętrznej kości udowej wraz z rotacją zewnętrzną piszczeli. Dzięki temu nasze stopy ustawiają się lekko na zewnątrz podczas chodu (oczywiście jeśli nie ma żadnych patologi w układzie ruchu).

     

    Zapraszam na poradę fizjoterapeutyczną online

     

    Podczas jazdy na rowerze, kiedy następuje nacisk stopy na pedało, wstrzymana zostaje rotacja zewnętrzna kości piszczelowej i strzałkowej. Im siodełko niżej tym siła nacisku jest mocniejsza co powoduje jeszcze większe zablokowanie piszczeli. Następstwem tego jest kompresja przyśrodkowych struktur kolana przez rotującą się wewnętrznie kość udową, która napotyka zablokowane w tym miejscu kości piszczelowe. System SPD potęguje ten problem pomimo że, but ustawiany jest na pedale pod kątem ok 45 stopni na zewnątrz. Tu nie występuje ruch powrotny stopy do wewnątrz. Wcześniej czy później także dojdzie do konfliktu w przyśrodkowym przedziale stawu kolanowego.

    Rehabilitacja w fazie ostrej:

    - masaż poprzeczny torebki stawowej po stronie wewnetrznej

    - kinesiotaping

    - ćwiczenia rozciągające mięśnia czworogłowego uda z uwzględnienim jego części przyśrodkowej (mięsień obszerny przysrodkowy)

    - akupresura mięśnia obszerny przysrodkowy

    Inne:

    - jazda na lekkich przełożeniach w celu umożliwenia stopie (od czasu do czasu) przesówać się w bucie, aby wytworzył się trójpłaszczyznowy ruch

    - prawidłoweg ustawienie siodełka (góra - dół, przód - tył) i dobor ramy

    Więcej szczegółów na filmie z kanału youtube. Zapraszam do subskrypcji i udostepniania.

     

     

  • Endoproteza kolana - rehabilitacja

     Staw kolanowy jest jednym z najważniejszych i jednocześnie najbardziej złożonym stawem u człowieka.  Każdy uraz lub stan po operacji chirurgicznej w tym rejonie to sytuacja, gdzie duży nacisk powinno  kłaść się na jak najszybsze wprowadzenie rehabilitacji. Odpowiedni dobrane i regularne ćwiczenia na kolano, mają na celu odzyskać ruchomość, siły oraz stopniowy powrót do wykonywania codziennych czynności. Są kluczowe dla pełnego przywrócenia zdrowia. Rehabilitacją medyczną od 2015 r w Polsce ma prawo zajmować się wyłącznie osoba która posiada prawo do wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Fizjoterapeuta na podstawie skierowania, historii choroby oraz własnego badania wprowadza odpowiednie ćwiczenia. Czas trwania ćwiczeń to około 20-30 minut, 2 lub 3 razy dziennie. W zależności od stanu pacjenta dodatkowo można zlecić spacerowanie przez 30 minut, 2 lub 3 razy dziennie. Poniżej znajdują się propozycje (program) ćwiczeń, który powinien być nadzorowany przez fizjoterapeutę lub ewentualnie ortopedę. Najczęściej zaczyna się je wykonywać już na sali pooperacyjnej, krótko po zabiegu. Początkowo będzie wystepować dyskomfort, ale te ćwiczenia przyśpieszą powrót do sprawności i  zmniejszą ból pooperacyjny.

     

        Zapraszam na poradę online

     

    Zestaw ćwiczeń:

    1. Wzmacnianie mięsnia czworogłowego uda.

    Leżąc lub siedząc napiąć mięśnie uda wyprostowanej w kolanie nogi poprzez skurcz izometryczny. Utrzymać napięcie mięsnia przez 5 -10 s. Powtarzać ćwiczenie około 10 razy w ciągu 2 - 3 minutowego cyklu. Odpocząć przez minutę i powtórzyć. Ćwiczenie wykonywać do uczucia, zmęczenia uda.

     

    mięsień czworogłowy ćwiczenia izometryczne

     

    2. Unoszenie wyprostowanych nóg

    Napiąć mięśnie uda, wyprostować maksymalnie kolano na łóżku. Spróbować unieść nogę na kilka centymetrów. Utrzymać pozycję przez 5 - 10 sekund. Powtórzyć 10 razy w 2 - 3 seriach. Powoli opuszczać aby uaktywnić skurcz ekscentryczny miesnia czworogłowego uda. Zwrócić uwagę aby ruch powrotny przebiegał płynnie. Można także unosić podudzie podczas siedzenia. Napiąć mięśnie uda i utrzymać nogę w pełni wyprostowaną w kolanie, bez podparcia. Powtarzać ćwiczenie 10 x po 10 sekund w 4 seriach. analogicznie do poprzedniego. 

     

     3. Zginanie nogi w stawie skokowym

    Poruszać powoli w pełnym zakresie stopą w do siebie (zginanie) i od siebie (prostowanie), poprzez naprzemienny skurcz mięśni łydki i goleni. Wykonywać to ćwiczenie przez 2 - 3 minuty, 2 - 3 razy w ciągu godziny. Wykonywać ćwiczenie do momentu, gdy obrzęk w obrębie kostek i podudzi całkowicie ustąpi.

     

     

    endoproteza kolana zgięcie wyprost stopy ćwiczenia

     

     

     

    4. Ćwiczenia prostujące staw kolanowy

    Umieść niewielki zwinięty ręcznik między podłożem a nogą tuż nad piętą. Tak aby pięta nie dotykała podłożą (np łóżka). Napnij mięsnie uda. Spróbować całkowicie wyprostować kolano aż do tzw przeprostu i dotknąć tylną częścią kolana (dołem podkolanowym) łóżka. Utrzymać nogę w pełni wyprostowaną przez 5 -10 sekund. Powtarzać 10 x w 4 seriach lub dopóty nie poczujesz zmęczenia w udzie.

     

     

    endoproteza kolana ćwiczenia

     

     

    5. Zginanie kolana z podparciem nogi o łóżko

    Zginaj kolano tak daleko jak to możliwe, przesuwając stopę (najlepiej piętą) po powierzchni łóżka. Można na początek skorzystać z podkładki (cerata, kolorowy magazyn, podkładka kuchenna) aby zmniejszyć tarcie. Utrzymaj kolano w maksymalnym zgięciu przez 5 -10 sekund, następnie wyprostuj. Powtarzaj 10 razy, do odczucia zmęczenia w nodze.

     

     

    zginanie kolana ćwiczenia endoproteza 

     

     

    6. Zginanie kolana z podparciem, w pozycji siedzącej

    Podczas siedzenia na brzegu łóżka lub krzesła, z udem podpartym, umieść stopę zdrowej nogi nad stopą operowanej nogi, dla zapewnienia jej podparcia. Powoli zginać kolano do kąta który wytwarza średnie odczucje napięcia na mięśniu czworodłowym. Utrzymaj kolano w tej pozycji przez 5-10 sekund pogłębiając dociskiem nogi zdrowej. Powtarzaj 10 razy, aż poczujesz zmęczenie w nodze lub uda Ci się w pełni zgiąć kolano.

    7. Zginanie kolana bez podparcia, w pozycji siedzącej

    Podczas siedzenia na brzegu łóżka lub krzesła, z podpartym udem, zgiąć kolano tak aby dosięgnąć stopą do podłogi. Lekko opierając stopę na podłodze, przechylać górną część ciała w przód, żeby zwiększyć zgięcie kolana. Utrzymać pozycję przez 5 - 10 sekund. Wyprostować kolano całkowicie. Powtarzać 10 razy do uczucia zmęczenia w nodze lub do całkowitego zgięcia kolana.

     

     

    wyprost kolana ćwiczenia endoproteza

     

     

    8. Zginanie kolana z asystą

    W leżeniu na plecach, umieść zwinięty ręcznik wokół operowanego kolana i zsuń w kierunku stopy. Zginając kolano zwiększaj zakres zgięcia poprzez łagodny nacisk ręcznikiem. Utrzymać pozycję przez 5 - 10 sekund, do lekkiego zmęczenia.

    9. Ćwiczenia kolan, z oporem

    Umieścić lekki ciężar wokół kostek i powtarzać którekolwiek z powyższych ćwiczeń. Wykonywanie ćwiczeń oporowych zazwyczaj można rozpocząć w ciągu 4-6 tygodni po operacji. Na początku korzystać z obciążników 0,5- lub 1-kilogramowych. Stopniowo zwiększać ich ciężar, w miarę jak będzie powracać siła (wykorzystać niedrogie obciążniki mocowane na rzepy wokół kostek, które można kupić w większości sklepów sportowych).

    10. Zginanie kolana w pozycji stojącej

     

                                                                       endoproteza kolana rehabilitacja balkonik

     

     

     

     

    endoproteza kolana rehabilitacja

     

     

    Stanąć wyprostowanym, opierając się o balkonik lub kule ortopedyczne, unieś udo i zegnij kolano do odczucia średniego napięcia mięśni uda. Utrzymaj pozycję przez 5-10 sekund. Następnie wyprostować kolano, najpierw dotykając podłogi piętą. Powtarzać kilka razy, do średniego zmęczenia.

     

    11. Chodzenie o balkoniku

    Podczas chodzenia należy zwrócić uwagę na jego prawidłowość. Czyli - długość kroku, czas trwania, isiła nacisku z czasem muszą być takie same na obu nogach. W pierwszej fazie stosuje się balkonik. Po wzmocnieniu siły mięśni oraz nauki równowagi przechodzi się na kule ortopedyczne. Decyzję podejmuje lekarz lub fizjoterapeuta.

    Ćwiczenie - stanąć wygodnie, w wyprostowanej pozycji, z ciężarem ciała równomiernie rozłożonym na balkonik lub kule ortopedyczne. Przesuwać balkonik lub kule na krótkie odcinki, następnie wysunąć do przodu operowaną nogę, utrzymując kolano wyprostowane, tak by pięta dotknęła podłogi jako pierwsza. W miarę poruszać się naprzód, staw kolanowy i skokowy będą zgięte i cała stopa będzie równomiernie spoczywać na podłodze. Po ukończeniu kroku, palce u stop będą się unosiły nad podłogę, a kolano i staw biodrowy będą zgięte.

     

    12. Wchodzenie i schodzenie po schodach

    Zdolność do wchodzenia i schodzenia po schodach wymaga siły i elastyczności. Na początku nauki wykorzystywać poręcze i wchodzić po jednym stopniu. Podczas wchodzenia po schodach najpierw stawiać nogę ze zdrowym kolanem, a podczas schodzenia, nogę operowaną. Pamiętać ‘dobra górą’ a ‘zła dołem’. Wchodzenie po schodach jest świetnym ćwiczeniem wzmacniającym siłę i wytrzymałość. Nie próbować wchodzić po schodach o stopniach wyższych niż standardowe (18 cm) i zawsze korzystać z poręczy dla równowagi.

     

     

     

    13. Ćwiczenia i czynności dnia codziennego

    Po odzyskaniu swobody poruszania się na krótkie dystanse, zwiększamy aktywność fizyczną. Ból odczuwany w kolanie przed operacją oraz ból i obrzęk po zabiegu mają wpływ na szybkość leczenia kolana. Pełny powrót do zdrowia trwa kilka miesięcy. Poniższe ćwiczenia i czynności to propozycja przyśpieszenia całego procesu.

     Chodzenie ma rytmiczne i płynne. Dostosować długość kroku i prędkość na tyle, na ile jest to konieczne dla miarowego poruszania się. W miarę jak poprawia się siła mięśni i ich wytrzymałość, można chodzić przez dłuższe okresy czasu. Stopniowo coraz bardziej obciążać nogę. Kiedy chodzenie i/lub stanie przez ponad 10 minut nie spowoduje problemów, oznacza to że, kolano jest na tyle silne, że nie przenosisz ciężaru ciała na balkonik lub kule ortopedyczne (zazwyczaj około 2-3 tygodnie po operacji). Wówczs można zacząć używać tylko jednej kuli lub laski. Trzymać je w dłoni po przeciwległej stronie do operowanego miejsca.

     

    14. Ćwiczenie na rowerku stacjonarnym (rehabilitacyjnym)

    Ćwiczenie na rowerze jest świetnym sposobem na odzyskanie siły mięśniowej i ruchomości kolana. Po pierwsze, dostosować wysokość siedzenia tak, by spód stopy dotykał pedału, przy prawie całkowicie wyprostowanym kolanie. Na początku pedałować do tyłu. Zacząć pedałować do przodu dopiero, gdy bez przeszkód można wykonywać ruch pedałowania do tyłu. W miarę odzyskania sił (po około 4-6 tygodniach), powoli zwiększamy biegi w rowerze. Ćwiczyć przez 10-15 minut, 2 razy dziennie, stopniowo zwiększając czas do 20-30 minut, 3 lub 4 razy w tygodniu.

     

    UWAGA!!! - Ból i obrzęk po ćwiczeniach

    Po ćwiczeniach może pojawić się ból i obrzęk kolana. Zmniejszamy go, poprzez unoszenie nogi i przykładanie okładów z lodu zawiniętego w ręcznik (nie dłużej niż 7 - 8 min).

     

    Poniżej film z ćwiczeniami z kanału dorehabilitacji.pl na youtube. Zapraszam do subskrypcji i udostępniania.

     

     

  • Kolano biegacza - rehabilitacja

     Konflikt rzepkowo – udowy, zespół bólowy przedniego przedziału kolana (patellofemoral pain syndrome) to dolegliwości bólowe przedniego przedziału stawu kolanowego, zwane potocznie "kolanem biegacza".

    Staw rzepkowo - udowy tworzy połączenie powierzchni stawowych rzepki i kości udowej. Przenosi największe obciążenia ze wszystkich stawów, zwłaszcza podczas zgięcia stawu kolanowego. Budowa stawu kolanowego w normalnych warunkach przystosowana jest do przenoszenia takich obciążeń. Natomiast ewentualny problem w stawe rzepkowo – udowym, ma wpływ na znaczne pogorszenie tych właściwości.  

     Problem występuje u osób aktywnych fizycznie, szczególnie u biegaczy długodystansowych. Jednak dolegliwości dotykają również sportowców innych dyscyplin: kolarzy, narciarzy i piłkarzy nożnych. Statystycznie częściej rozwija się u kobiet niż u mężczyzn. Pojawia się nagle, bez konkretnego urazu. Głównym objawem jest ból i dyskomfort zlokalizowany pod, lub za rzepką. Często trudno określić jego dokładną lokalizację, ponieważ najczęściej ból bywa rozlany. Nasila się w czasie chodzenia, biegania, wchodzenia i/lub schodzenia po schodach a także, gdy mamy długo zgięte kolana (np. siedząc za biurkiem, w trakcie jazdy samochodem, klęczeniu, kucaniu).

     

    Zapraszam na poradę fizjoterapeutyczną online

     

     Głównym patomechanizmem dysfunkcji jest częste przeciążenie, powodujące zaburzenie ruchu rzepki (osłabiony mięsień czworogłowy uda). Podczas uprawiania sportu, mamy do czynienia z częstym i bardzo mocnym przypieraniem rzepki do kości udowej. Efektem są mikro urazy w obrębie stawu rzepkowo – udowego. Dochodzi do tzw. ciasnoty przedniej i podrażniania, a także uszkadzania struktur około rzepkowych. Podrażniona zostaje także błona maziowa, która odpowiedzialna jest za wytwarzanie mazi niezbędnej do odżywienia chrząstki na powierzchni stawowej. Obrzęknięta błona może zaklinowywać się pod rzepką i powodować stan zapalny oraz wysięk w stawie. W wyniku ciągłego drażnienia dochodzi do jej przerostu i wydzielania większej ilości płynu, co ogranicza prawidłowe funkcjonowanie kolana, a także wpływa na gorsze odżywienie chrząstki stawowej.

      Kolejnym ważnym czynnikiem jest złe ustawienie stopy podczas biegu. Przyczyną może być zwiększony kąt Q, który wpływa nieprawidłowo na biomechanikę stawu skokowego (nadmierna pronacja stopy, koślawość kolan).

    Dodatkowe przyczyny to:

    - osłabiona grupa mięśni kulszowo – goleniowych

    - dysbalans mięśniowy

    - niedostateczną rozciągliwość tkanki mięśniowo

    - osłabienie siły i wytrzymałości mięśni stabilizujących staw biodrowy

    - nieodpowiednie obuwie

     Osobnym problemem z przednim przedziałem kolana może być zwyrodnienie tkanki chrzęstnej rzepki (chondromolacja). W tym przypadku poza rozlanym bólem w okolicach rzepki, wstępują trzeszczenia, a niekiedy epizody blokowania kolana. Dyskomfort odczuwany jest dopiero w zaawansowanym stadium choroby, z uwagi na brak unaczynienia i unerwienia tkanki chrzęstnej. Przypuszcza się, że niedostateczna siła i wytrzymałość mięśni tułowia również może być czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia „kolana biegacza”.

    Podczas planowania rehabilitacji głównie zwracamy uwagę na:

    - zmniejszenie objętości i intensywności treningów

    - w stanch ostrych - protokół PRICE

    - wzmacnianie mięśnia czworogłowego uda (szczególnie głowy przyśrodkowej)

    - wzmacnianie mięsni grupy kulszowo - goleniowej

    - ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące staw biodrowy

    - rozciąganie pasma biodrowo-piszczelowego (przykurcz pasma ma dodatni wpływ na powstanie kolana biegacza)

    - treningu poprawiającego siłę mięśni tułowia – stabilizatory głębokie i mięsień poprzeczny brzucha  

    - trening sensomotoryczny lub plyometryczny do poprawy koordynacji nerwowo - mięśniowej i biomechaniki, co zmniejszy ryzyko ponownego powstania kontuzji kolana.

    W profilaktyce można zastosować

    - wkładki ortopedyczne poprawiających ustawienie stopy w czasie chodu i biegania.

    - kinesiotaping

    Ważne, aby nie przeciążać stawu rzepkowo - udowego. Dlatego w trakcie ćwiczeń rehabilitacyjnych, zgięcie w stawie kolanowym nie powinno przekraczać 70°. Do każdego problemu powinno podchodzić się indywidualnie biorąc pod uwagę inne czynniki. Z zabiegów fizykoterapeutycznych stosuje się krioterapię i elektrostymulację głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego uda. Poniżej filmik z propozycjami ćwiczeń. Zapraszam do subskrypcji i udostepniania kanału.

     

     

     

    Przed wykorzystaniem informacji zawartych w artykule należy skonsultować się z lekarzem ortopedą lub fizjoterapeutą w celu ustalenia dokładnej diagnozy i wykluczyć poważniejsze patologie stawu.

  • staw kolanowy

    Staw kolanowy (articulatio genus) - pod względem budowy, największy staw ciała człowieka. Staw złożony (zawiasowy zmodyfikowany) - łączący kość udową i kość piszczelową (kość strzałkowa nie wchodzi w skład stawu kolanowego). Dodatkowym elementem stawu jest tzw trzeszczka - rzepka. Posiada dwie łącznotkankowe łąkotki dopasowujące do siebie powierzchnie stawowe w czasie ruchów. Funkcjonalnie jest to staw zawiasowy, umożliwiający ruchy zginania i prostowania. W zgięciu (z wyjątkiem maksymalnego) możliwe są również ruchy rotacyjne. Wzmocniony jest więzadłami zewnętrznymi (poboczne przyśrodkowe, poboczne boczne, więzadło torebki stawowej) oraz  bardzo silnymi więzadłami wewnętrznymi - więzadłem krzyżowym przednim (ACL) i tylnym (PCL).

     

    Zapraszam na poradę fizjoterapeutyczną online

     

     Staw kolanowy jest narażony na przeciążenia związane z potężną siłą mięśnia czworogłowego uda (ciąg na rzepkę max. 300 kg). Ponadto jest drugim najbardziej obciążanym stawem człowieka (po stawia skokowym).

     W stawie kolanowym łączą się trzy kości: kość udowa, kość piszczelowa i rzepka. Główkę stawu tworzą wypukłe kłykcie kości udowej, natomiast jego panewkę lekko wklęsłe kłykcie kości piszczelowej i powierzchnie stawowe rzepki.

    Połączenie pomiędzy kością udową a kością piszczelową (staw udowo-piszczelowy, art. femoro-tibialis):

    - kłykieć boczny kości udowej (condylus lateralis femoris) - powierzchnia stawowa kłykcia bocznego kości piszczelowej (condylus lateralis tibiae)

    - kłykieć przyśrodkowy kości udowej (condylus medialis femoris) - powierzchnia stawowa kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej (condylus medialis tibiae)

    Połączenie pomiędzy kością udową a rzepką (staw udowo-rzepkowy, art. femoro-patellaris):

    - kłykieć boczny kości udowej (condylus lateralis femoris) - powierzchnia stawowa rzepkowa boczna (facies articularis lateralis patellae)

    - kłykieć przyśrodkowy kości udowej (condylus medialis femoris) - powierzchnia stawowa rzepkowa przyśrodkowa (facies articularis medialis patellae)

    Kłykcie kości udowej na powierzchni dolnej są płaskie, dzięki czemu bardzo dobrze przylegają do kłykci kości piszczelowych, a tym samym stabilizują staw w pozycji wyprostowanej.

     Podobnie jak w innych stawach torebka stawowa składa się z dwóch warstw: zewnętrznej błony włóknistej i wewnętrznej błony maziowej. Inaczej niż w innych stawach przebieg obu błon nie jest jednakowy. Błona włóknista torebki stawowej stawu kolanowego na powierzchni przedniej rozpięta jest między brzegami powierzchni stawowych kości udowej, rzepki i piszczeli. Na stronie tylnej przymocowuje się do kresy międzykłykciowej kości udowej i biegnie do kości piszczelowej w okolicach chrząstki stawowej. Błona maziowa ma nieco inny przebieg, gdyż z tyłu omija pole międzykłykciowe i więzadła krzyżowe - wyłączając je w ten sposób z jamy stawowej. Pomiędzy obiema warstwami znajduje się ciało tłuszczowe podrzepkowe (corpus adiposum infrapatellare) wypełniające przestrzenie powstające podczas ruchów stawu kolanowego.

    Łąkotki (łac. menisci) - dwa elastyczne twory, zbudowane z tkanki chrzęstnej włóknistej leżące pomiędzy kością udową a piszczelową, będące elementami dodatkowymi stawu kolanowego. Wyróżniamy łąkotkę boczną i łąkotkę przyśrodkową, nieco różniące się wielkością. Ich zadanie polega na:

    - pogłębieniu i dopasowaniu do siebie powierzchni stawowych stawu kolanowego (pomiędzy kością udową a piszczelą)

    - umożliwienie ruchów obrotowych w zgiętym stawie kolanowym, poprzez przesuwanie się ich na powierzchni stawowej górnej kości piszczelowej.

     Dzielą staw kolanowy na dwa piętra: górne i dolne. W piętrze górnym (łąkotkowo-udowym) wykonywane są przede wszystkim ruchy zginania i prostowania kolana, natomiast w piętrze dolnym (łąkotkowo-piszczelowym) przede wszystkim ruchy rotacyjne. Na przekroju poprzecznym mają kształt trójkąta prostokątnego, zwróconego podstawą na zewnątrz, zrośniętego z torebką stawową. Powierzchnia przylegająca do kości piszczelowej jest płaska, górna przylegająca do kłykcia kości udowej jest wklęsła.

    Obie łąkotki ustawione są swoimi rogami do środka powierzchni stawowej, gdzie przytwierdzone są do kości piszczelowej przy pomocy pasm łącznotkankowych. Dodatkowo,od przodu połączone są ze sobą przez więzadło poprzeczne kolana.

    Więzadła poboczne (łac. Ligamenta collateralia) silnie wzmacniają staw kolanowy po obu jego stronach. Są mocno napięte, kiedy kolano jest wyprostowane. Wówczas stabilizują staw - na tym polega ich główne znaczenie. W położeniu zgiętym rozluźniają się i umożliwiają ruchy obrotowe (rotacyjne). Z powodu ich obecności w stawie kolanowym niemożliwe są ruchy odwodzenia i przywodzenia kolana.

    Węzadło poboczne piszczelowe (łac. Ligamentum collaterale tibiale) - Główną funkcją tego więzadła jest ograniczenie nadmiernej koślawości oraz rotacji zewnętrznej piszczeli. (łac. Ligamentum collaterale fibulare) - główna rola tego więzadła polega na ograniczaniu szpotawości kolana.

    Więzadło poboczne strzałkowe-główna rola tego więzadła polega na ograniczaniu szpotawości kolana.

    Więzadła związane z rzepką:

    - więzadła tylnej powierzchni torebki stawowej:

    - więzadło podkolanowe skośne (łac. Ligamentum popliteum obliquum) - wzmacnia ścianę tylną torebki stawowej. Więzadło to hamuje nadmierne prostowanie stawu i ruchy obrotowe.

    - więzadło podkolanowe łukowate (łac. Ligamentum popliteum arcuatum)

    Więzadła krzyżowe:

    - więzadło krzyżowe przednie (łac. Ligamentum cruciatum anterius) - Najważniejsza rola tego więzadła polega na ograniczaniu przedniego względem kości udowej, ograniczaniu nadmiernego zgięcia i wyprostu oraz forsownego koślawienia i szpotawienia w wyproście i w zgięciu.

    - więzadło krzyżowe tylnie (łac. Ligamentum cruciatum posterius) -budowa więzadła gwarantuje jego podstawową funkcję, jaką jest zabezpieczenie tylnego przemieszczania piszczeli oraz ograniczanie maksymalnego wyprostu i zgięcia.

    Więzadła związane z łąkotkami:

    - więzadło poprzeczne kolana (łac. Ligamentum transversum genus) łaczy ze sobą rogi przednie łąkotek.

    - więzadło łąkotkowo-udowe przednie (łac. Ligamentum meniscofemorale anterius)

    - więzadło łąkotkowo-udowe tylnie(łac. Ligamentum meniscofemoraleposterius)

  • Staw kolanowy - prawidłowy zakres zgięcia

     Zakres ruchomości w stawie kolanowym jest bardzo ważny w profilaktyce jak i rehabilitacji tego rejonu. Pomimo, że maksymalne zgięcie to ok 145 stopni, wiele czynności dnia codziennego nie wymaga tego zakresu. Nie rozciągnięty staw kolanowy pracujący w niepełnym zakresie swoich możliwości będzie przyczyną przeciążeń i chorób w tym rejonie. Przykład:

    wchodzenia po schodach - 90 stopni zgięcia

    schodzenie - 100 stopni zgięcia

    wstawanie z krzesła - 105 stopni zgięcia

    siadanie na krzesło – 90 stopni zgięcia

    wiązanie butów – 106 stopni zgięcia

    W łańcuchu kinematycznym czyli we współpracy stawu kolanowego i biodrowego zakres powinien wynosić co najmniej 190 stopni (suma). Ruchomość stawu sprzed zabiegu ma wpływ na możliwość uzyskania większego zgięcia po zabiegu. Badania pokazują, że pacjenci są zdolni do osiągnięcia średnio 100-115 stopni zgięcia po zabiegu.

    Dlatego warto dbać o dobry zakres zgięcia poprzez rozciąganie mięśni lub po operacji korzystanie np. z szyny C.P.M

     

    Zapraszam na poradę online

     

  • Syndrom pasma biodrowo-piszczelowego - ITBS

    Syndrom pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS - Ilio-Tibial Band Syndrome) to jeden z częstszych urazów przeciążeniowych u osób sportowo aktywnych (biegi, kolarstwo).Pojawia się jako ostry, piekący ból z tkliwością dotykową w okolicy bocznej kolana, ok 3 cm nad stawem. Pacjenci zgłaszają również promieniowanie do powierzchni przednio - bocznej goleni. Ból występuje podczas wysiłku i jest najostrzejszy w trakcie zgięcia (pomiędzy 20 - 30 st). Ratunkiem jest wyprost kończyny dolnej, który powoduje chwilowe ustąpienie objawów. Jednak dalsze prowadzenie treningu (wysiłku) lub podjęcia kolejnych, jest znacznie ograniczona.

     

    Zapraszam na konsultację online

     

      Dokładna patogeneza (przyczyny)ITBS nie jest znana. Badania wykazują, że powtarzający się ruch zgięcia kolana wraz z niekontrolowanym wzrostem obciążenia treningowego tej okolicy powoduje mikrourazy i napięcia w części dalszejpasma na kłykciu bocznym kości udowej. Napinające się naprzemiennie włókna przednie i tylnieITB (pasmo biodrowo - piszczelowe) ocierają o kość tworząc stan zapalny. Powodują dodatkowo kompresję na tkankę tłuszczową która jest ułożona pod pasmem (największą podczas 30 stopniowego zgięcia kolana). Znaczne unaczynienie i unerwienie tkanki, oraz mnogość stwierdzonych tzw receptorów dotyku może powodować ITBS (syndrom pasma biodrowo - piszczelowego) i opisywane przez pacjenta bóle palpacyjne tej okolicy. Sugeruje się również, zapalenie kaletki (bursa) znajdującej się podpasmem ITB. Co nie do końca jest udowodnione i wciąż kontrowersyjne wśród badaczy. Stały, powtarzający się nacisk mógłby w konsekwencji wytworzyć stan zapalny oraz ograniczenie ruchomości.

     

     Czynnikami ryzyka są przede wszystkim częste zmiany intensywności treningu i wydłużenie pokonywanych dystansów w krótkim okresie czasu. Zła budowa ciała, a w szczególności ustawienie stawów kolanowych i/lub skokowych (tzw koślawość) powodujące powiększenie pronacji stopy (nadpronacja). Ważnym powodem powstania ITBS jest także brak równowagi mięśniowej między zginaczami i prostownikami kończyny dolnej oraz osłabienie mięśnia pośladkowego średniego. Zwrócić uwagę należy także na budowę i ustawienie miednicy.

     

    Do rozpoznania stosuje się specjalne testy: Ober’a, Renne, Noble’a, Thomas’a.

    Leczenie - rozpoczynamy się od podawania leków przeciwzapalnych oraz odpoczynkiem od treningów.

    Rehabilitacja - dobrą pomocą jest protokół P.R.I.C.E. Po ściągnięciu ostrego stanu zapalnego. 

    Ćwiczenia - zaczynamy od rozciągania zginaczy uda (półbłoniasty, smukły, dwugłowy uda) oraz wprowadzamy głęboki masaż poprzeczny (Cyriax) z wykorzystaniem punktów spustowych (trigger points - punkty spustowe). Przydatne będą ultradźwięki i zabiegi laserem biostymulującym w gabinecie fizjoterapii.

    Następnie wzmacniamy odwodziciele uda i mięsień pośladkowy średni po stronie bolącej.

     

    Poniżej kilka ćwiczeń rozciągających pasmo biodrowo-piszczelowe:

     

    1. Leżymy na boku. Noga dolna zgięta w kolanie. Przekładamy nogę z ITB prostując w kolanie i skręcamy ciało w przeciwną stronę. Powtarzamy 10 x 15 s.

     

     ćwiczenie 1

     

     

    2. Siadamy. Przekładamy nogę z ITB tak aby kostka zewnęczna stykała się z wewnęczną częścią kolana drugiej nogi. Skręcamy ciało w przeciwną stronę (ręka podporowa powinna być w osi ciała). Ręka wolna delikatnie naciska na ugięte kolano nogi ćwiczonej. Powtórzenia: 10 x 15 s

     

     ćwiczenie 2

     

    3. Stojąc przy ścianie, przekładamy nogę z ITB do tyłu i w bok (przyśrodkowo). Wyciągamy całe ciało opierając o ścianę. Ruchem biodra w kierunku ściany doprowadzamy do napinania się pasma. 10 x 20 s

     Teraz kilka ćwiczeń wzmacniających pasmo biodrowo - piszczelowe ITB:

     

    1. Stajemy na ławeczce (schodek, podwyższenie). Uginając nogę z ITB próbujemy dotknąć przeciwną pietą podłoża. Ćwiczenie wykonyjemy do przodu i w bok. Staramy się utrzymać równo miednicę oraz pilnujemy aby kolano nogi z ITB znajdowało się nad 2 kością śródstopia. Powtarzamy ok 10 razy. Utrudnieniem będzie kiedy ćwiczenie wykonywać będziemy na miękkiej powierzchni.

     

     

    ćwiczenie 4

     

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

     

     

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego   

     

    ćwiczenie na dysku sensomotorycznym

     

     

     

     

    2. Wykorzystując gumową taśmę wykonujemy klęk nogi z ITB. Napięcie taśmy będzie aktywować również w tym ćwiczeniu m. pośladkowy średni. Podczas wykonania klęku należy pilnować aby zgięte kolano nie wykraczało poza stopę. Poprawne wykonanie tego ćwiczenia zależy od pracy ciała, które nie pochyla się do przodu.

     

     

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

     

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

     

     

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

     

     Zapraszam na filmik gdzie pokazuję kilka ćwiczeń na zespół pasma biodrowo - piszczelowego