Rehabilitacja

manu

dorehabilitacji.pl porady z fizjoterapii

A A A

urazy sportowe

  •  Ból stawu kolanowego a jazda na rowerze. Jednym z częstych problemów w trakcie jazdy na rowerze jest przyśrodkowy ból stawu kolanowego. Ból narasta w trakcie jazdy. Przyczyn jest wiele:

    - źle dopasowana wysokość siodełka do rowerzysty w pione

    - źle ustawione siodełko w poziomie

    - zły dobór ramy rowerowej do wzrostu

    Nieprawidłowe ustawienie siodełka w pionie, w poziomie, zły dobór ramy to jedno. Najważniejsza przyczyna jednak to - zachamowany tzw trój-płaszczyznowy ruch w kolanie. Trójpłaszczyznowy ruch w stawie kolanowym powoduje naturalne ustawianie się stopy w kierunku zewnętrznym podczas chodu. Składa się ze zgięcia, wyprostu w stawie oraz z rotacji wewnętrznej kości udowej wraz z rotacją zewnętrzną piszczeli. Dzięki temu nasze stopy ustawiają się lekko na zewnątrz podczas chodu (oczywiście jeśli nie ma żadnych patologi w układzie ruchu).

    Udostępnij

    Przyczyna. Podczas jazdy, kiedy następuje nacisk stopy na pedało wstrzymana zostaje rotacja zewnętrzna kości piszczelowej i strzałkowej. Im siodełko niżej tym siła nacisku jest mocniejsza co powoduje jeszcze większe zablokowanie piszczeli. Następstwem tego jest kompresja przyśrodkowych struktur kolana przez rotującą się wewnętrznie kością udową o zablokowane w tym miejscu kości piszczelowe. System SPD potęguje ten problem pomimo że but ustawiany jest na pedale pod kątem ok 45 stopni na zewnątrz. Tu nie występuje ruch powrotny stopy do wewnątrz.

       

    Rehabilitacja. Jeśli chcemy sobie pomóc to oprócz prawidłowego ustawienia siodełka i doboru ramy w fazie ostrej, można zastosować kinesiotaping, odpowiednie ćwiczenia oraz jeżdzić na lekkich przełożeniach. Umożliwić stopie od czasu do czasu przesówać się w bucie po pedale (pozwolić na trójpłaszczyznowy ruch)

    Więcej szczegółów na filmie. Zapraszam do obejrzenia.

  • Syndrom pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS - Ilio-Tibial Band Syndrome) to jeden z częstszych urazów przeciążeniowych u osób sportowo aktywnych (biegi, kolarstwo).Pojawia się jako ostry, piekący ból z tkliwością dotykową w okolicy bocznej kolana, ok 3 cm nad stawem. Pacjenci zgłaszają również promieniowanie do powierzchni przednio-bocznej goleni. Ból występuje podczas wysiłku i jest najostrzejszy gdy kolano jest w 20-30o zgięciu. Ratunkiem jest wyprost kończyny dolnej, który powoduje chwilowe ustąpienie objawów. Jednak dalsze prowadzenie treningu (wysiłku) lub podjęcia kolejnych, jest znacznie ograniczona.

    Udostępnij

    Dokładna patogeneza (przyczyny) ITBS nie jest znana. Badania wykazują, że powtarzający się ruch zgięcia kolana wraz z niekontrolowanym wzrostem obciążenia treningowego tej okolicy powoduje mikrourazy i napięcia w części dalszej pasma na kłykciu bocznym kości udowej. Napinające się naprzemiennie włókna przednie i tylnie ITB (pasmo biodrowo-piszczelowe) ocierają o kość tworząc stan zapalny. Powodują dodatkowo kompresję na tkankę tłuszczową która jest ułożona pod pasmem (największą podczas 30 stopniowego zgięcia kolana). Znaczne unaczynienie i unerwienie tkanki, oraz mnogość stwierdzonych tzw receptorów dotyku może powodować ITBS (syndrom pasma biodrowo - piszczelowego) i opisywane przez pacjenta bóle palpacyjne tej okolicy. Sugeruje się również, zapalenie kaletki (bursa) znajdującej się pod pasmem ITB. Co nie do końca jest udowodnione i wciąż kontrowersyjne wśród badaczy. Stały, powtarzający się nacisk mógłby w konsekwencji wytworzyć stan zapalny oraz ograniczenie ruchomości.

      Czynnikami ryzyka są przede wszystkim częste zmiany intensywności treningu i wydłużenie pokonywanych dystansów w krótkim okresie czasu. Zła budowa ciała, a w szczególności ustawienie stawów kolanowych i/lub skokowych (tzw koślawość) powodujące powiększenie pronacji stopy (nadpronacja). Ważnym powodem powstania ITBS jest także brak równowagi mięśniowej między zginaczami i prostownikami kończyny dolnej oraz osłabienie mięśnia pośladkowego średniego. Zwrócić uwagę należy także na budowę i ustawienie miednicy.

       

      Do rozpoznania stosuje się specjalne testy: Ober’a, Renne, Noble’a, Thomas’a.

    Leczenie - rozpoczynamy się od podawania leków przeciwzapalnych oraz odpoczynkiem od treningów.

    Rehabilitacja - dobrą pomocą jest protokół P.R.I.C.E. Po ściągnięciu ostrego stanu zapalnego. 

    Ćwiczenia - zaczynamy od rozciągania zginaczy uda (półbłoniasty, smukły, dwugłowy uda) oraz wprowadzamy głęboki masaż poprzeczny (Cyriax) z wykorzystaniem punktów spustowych (trigger points - punkty spustowe). Przydatne będą ultradźwięki i zabiegi laserem biostymulującym w gabinecie fizjoterapii.

    Następnie wzmacniamy odwodziciele uda i mięsień pośladkowy średni po stronie bolącej.

    Poniżej kilka ćwiczeń rozciągających pasmo biodrowo-piszczelowe:

    1. Leżymy na boku. Noga dolna zgięta w kolanie. Przekładamy nogę z ITB prostując w kolanie i skręcamy ciało w przeciwną stronę. Powtarzamy 10 x 15 s.

     ćwiczenie 1

    2. Siadamy. Przekładamy nogę z ITB tak aby kostka zewnęczna stykała się z wewnęczną częścią kolana drugiej nogi. Skręcamy ciało w przeciwną stronę (ręka podporowa powinna być w osi ciała). Ręka wolna delikatnie naciska na ugięte kolano nogi ćwiczonej. Powtórzenia: 10 x 15 s

     ćwiczenie 2

    3. Stojąc przy ścianie, przekładamy nogę z ITB do tyłu i w bok (przyśrodkowo). Wyciągamy całe ciało opierając o ścianę. Ruchem biodra w kierunku ściany doprowadzamy do napinania się pasma. 10 x 20 s

    ćwiczenie 3 itbs

    Kilka ćwiczeń wzmacniających ITB

    1. Stajemy na ławeczce (schodek, podwyższenie). Uginając nogę z ITB próbujemy dotknąć przeciwną pietą podłoża. Ćwiczenie wykonyjemy do przodu i w bok. Staramy się utrzymać równo miednicę oraz pilnujemy aby kolano nogi z ITB znajdowało się nad 2 kością śródstopia. Powtarzamy ok 10 razy. Utrudnieniem będzie kiedy ćwiczenie wykonywać będziemy na miękkiej powierzchni.

    ćwiczenie 4 

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego   

    ćwiczenie na dysku sensomotorycznym

    2. Wykorzystując gumową taśmę wykonujemy klęk nogi z ITB. Napięcie taśmy będzie aktywować również w tym ćwiczeniu m. pośladkowy średni. Podczas wykonania klęku należy pilnować aby zgięte kolano nie wykraczało poza stopę. Poprawne wykonanie tego ćwiczenia zależy od pracy ciała, które nie pochyla się do przodu.

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego 

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

    wzmacnianie pasma biodrowo-piszczelowego

    Pokrewny artykuł:

    Pasmo biodrowo-piszczelowe

  • Protokół PRICE to zestaw kilku prostych czynności, które można wykonać samemu bez specjalistycznego sprzętu i wiedzy, podczas urazu w trakcie uprawiania sportu.Efekty stosowania metody są łatwo zauważalne, dlatego jej znajomość powinna być na podorędziu każdego ćwiczącego. Szczególnie przydatny będzie podczas długich wypraw np. rowerowych czy pieszych gdzie po urazie nie mamy możliwości szybkiego kontaktu z lekarzem.

    Udostępnij

    Nazwa metody - PRICE (protokół P.R.I.C.E) powstała z pierwszych liter angielskich słów: protection, rest, ice, compression i elevation. Jednocześnie jest standardem postępowania w urazach tkanek miękkich. Nie jest formą leczenia, natomiast znacznie skraca czas kontuzji oraz ogranicza krwawienie i opuchliznę.

       

    Protection (zabezpieczenie)- ochrona miejsca kontuzji (odciążenie miejsca urazu)

    Rest (odpoczynek) –  odpoczynek jest kluczowy w regeneracji tkanek. Bez niego nieustanne obciążone tkanki reagują stanem zapalnym, bólem, a nawet pogorszeniem kontuzją. Odpoczynek powinien być na tyle długi, by kontuzjowany mógł poruszać uszkodzoną kończyną bez bólu w prawie pełnym zakresie.

    UWAGA!!! - tu nie chodzi o ustabilizowanie miejsca urazu za pomocą np ortezy.

    Ice (lód) – lód bardzo dobrze pomaga w ograniczaniu odpowiedzi stanu zapalnego. Najczęściej stosowana metoda wspomagania leczenia lodem polega na stosowaniu dwudziestominutowych okładów i godzinnych przerw. Zalecam korzystać z tego typu pomocy 3 - 4 razy dziennie 10 - 20 minut przy świerzej kontuzji (24 - 48 godz, lub do konsultacji z lekarzem). Oraz 7 - 8 min podczas rehabilitacji w następnym okresie.. Należy wziąść pod uwagę grubość tkanki tłuszczowej, która jest naturalnym izolatorem co ma wpływ na długość aplikacji. Najlepiej stosować lód, który daje stałą temperaturę 0 st. Żele mogą mieć od - 5 do - 15 i wtrakcie przykładanie ulegają ociepleniu. Aby zabezpieczyć ciało przed odmrożeniem należy okład lodowy owinąć bawełniana tkaniną. Ze schładzaniem nie należy przesadzać ponieważ organizm zacznie się bronić.. Badania wykazują że zbyt długie ochładzanie doprowadza do zmniejszenia siły mięśnia, przewodności nerwowej (zmniejsza prędkość i reakcję na rozciąganie), powiękrzenia naczyń krwionośnych i ich przepustowość dla płynów.

    Compression (ucisk)kompresja ma zadanie ograniczyć obrzęk. Oczywiście opuchlizna jest nieunikniona. Natomiast zbyt duża kompresja skutkuje znaczną utratą funkcji oraz spowalnieniem przepływ krwi. Do kompresji używa się elastycznego bandaża. Ucisk powinien być na tyle duży aby uniemożliwić swobodne poruszanie kończyną, jednocześnie na tyle mały aby mięśnie mogły się poruszać i przepływ krwi niezakłócony. Stosować ok 20 min po okładach z lodu.

    UWAGA - Zbyt mocno zawiązany bandaż powoduje zwykle sinienie kończyny.

    Elevation (uniesienie)- Ma za zadanie zmniejszenie opuchlizny poprzez zwiększenie odpływu żylnego z kontuzjowanej kończyny (wspomaga pompę żylną). Jednocześnie przyśpiesza usuwanie metabolitów.

    Należy dodać, że jest kilka odmian metody. Na przykład dodanie ibuprofenu i nawodnienia. HI-RICE – Hydration, Ibuprofen, Rest, Ice, Compression, and Elevation. 

                    

  •  Ostatnio kilku pacjentów zamiłowanych w turystyce rowerowej (od szosówek po teren) zapytało, czy warto założyć rogi na kierownicę?

    W internecie informacji na ten temat jest dużo. Główne zalety opisywane przez użytkowników to:

    - pewniejszy chwyt kierownicy przy podjazdach szczególnie na stojąco,

    - pewniejszy chwyt kierownicy jedną ręką podczas podjadania lub picia.

    - na zjazdach albo po dziurach - dodatkowa blokada przed ześliźnięciem się z kierownicy ręki na bok

    - w książce "Lance Armstrong program mistrza" autor wykazuje, że szeroki uchwyt na podjazdach otwiera klatkę piersiową i pozwala złapać trochę więcej tlenu.

    - w przypadku upadku na bok także dodatkowa ochrona - szybciej się róg zagnie niż kierownica co dodatkowo osłoni dłoń

    - na długich dystansach, można zmieniać chwyt kierownicy - kierownica/rogi, co pozwoli odpocząć rekom z jednej pozycji.

    Udostępnij

    I właśnie na tym ostatnim, dla mnie najważniejszym zagadnieniu chcę się skupić.

     Aby zrozumieć, dlaczego powstaje dretwienieból rąk, od nadgarstków do łokci podczas jazdy na rowerze, należy poznać trochę anatomii. Objawów oczywiście jest więcej np. drętwienie palców (głównie III, IV, V) albo ból barków. Głównym powodem jest, przeciążenie mięśni unoszących nadgarstek do góry. Dźwigacz nadgarstka promieniowy długi i krótki. Ich przyczepy znajdują się w rejonie kłykcia bocznego kości ramiennej i ciągną się do kostek śródręcza (szczegóły budowy znajdziesz tutaj …). Z tego wynika, że przebieg mięśni obejmuje również st łokciowy, co będzie mieć duże znaczenie w odczuwaniu bólu podczas jazdy.

       

     Długie utrzymywanie nadgarstka w pozycji zgięcia grzbietowego (a takim jest klasyczny chwyt kierownicy podczas jazdy) wraz z dociskiem i przenoszeniem drgań z koła na kierownicę powoduje zmęczenie w/w mięśni na ich przyczepach końcowych. Następnie poprzez włókna mięśniowe ból przenosi się wyżej (łokieć). Długotrwałe ignorowanie tego stanu może doprowadzić do tzw łokcia tenisisty. Zespół łokcia tenisisty uaktywnia bóle schodzące do nadgarstka i w ten sposób mamy „zamknięte koło bólu”. Posiadając rogi, które powodują odpoczynek mięśni poprzez wyprost w stawach nadgarstkowych możemy unikać w/w sytuacji. Jest to podobny problem co ból kolana spowodowany zmęczeniem m. czworogłowego podczas długotrwałego zgięcia w trakcie jazdy samochodem.

     Oczywiście, jak zawsze bardzo ważna jest profilaktyka. Poniżej kilka porad jak sobie samemu poradzić. Przy poważniejszych bólach należy skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.

    Wady: to waga roweru większa o co najmniej 60 g, przy rożnych OTB czasem rogi obijają ramę, są droższe niż brak rogów. Więcej jest roboty przy wymianie chwytów, manetek czy klamek. Ale, to chyba bez znaczenia …..

     

  • Udostępnij

     Ścięgno Achillesa (ścięgno piętowe) – najsilniejsza struktura ścięgnista w ciele. Przedłużenie m. trójgłowego łydki z przyczepem końcowym na guzie piętowym. Posiada średnicę małego palca od ręki, długość ok 15 cm i otoczone jest pochewką ścięgnistą (chroni ścięgno przed nadmiernym tarciem o inne struktury). Ukrwienie ścięgna Achillesa zabezpieczone jest poprzez dwie tętnice (piszczelową tylną i strzałkową). Najczęściej uraz dotyka mężczyzn aktywnych sportowo. Zawodowców i amatorów (50% biegaczy, 11% piłkarzy, 10% tenisistów). Bardzo wytrzymałe i dynamiczne. Utrzymuje potrójny ciężar ciała i generuje siły potrzebne do wyskoku. Pracuje podczas każdego kroku w chodzie, bieganiu i skakaniu. Przyczyny stanu zapalnego:

    - stałe tarcie między pochewką ścięgnistą a ścięgnem. Doprowadza to do podrażnienie jednej ze struktur.

    - zapalenie kaletek maziowch.

    - pogorszenie unaczynienia w procesie starzenia się organizmu. Po 35 roku życia następuje zmniejszenie przepływu krwi do tego rejonu.

    - zużywanie się elementów kostno-stawowych

    - zmiany morfologiczne w kolagenie

    - zmniejszanie ilości wody w ścięgnie co doprowadza do wzrostu sztywności

    - choroby wewnętrzne (np. dna moczanowa)

     W wieku młodszym, stan zapalny powstaje na wskutek szpotawości oraz koślawości stawów skokowych i wynikające z tego płaskostopie. Złe ustawienie kości piętowej powoduje złą biomechanikę ścięgna i jego większe przeciążenieNajwięcej uszkodzeń (95 %) następuje w strefie słabego ukrwienia, czyli 2 – 6 cm w górę od pięty. 

     W pierwszej kolejności należy skonsultować się z lekarzem, który wdroży odpowiednie leczenie farmakologiczne lub ortopedyczne. Powinno się wyeliminować przyczyny wywołujące ból (np. odpoczynek od treningów) oraz zastosować protokół PRICE. W pierwszym okresie nie obejdzie się bez tzw „buta” czyli ortezy na staw skokowy. Jej zadaniem jest ograniczenie ruchomości i ślizgu ścięgna.

    Rehabilitacja to:

    - ćwiczenia ekscentryczne mięśni łydki (płaszczkowaty i brzuchaty łydki)

    - ćwiczenia rozciągające mięśnie antagonistyczne (piszczelowy przedni)

    - delikatne rozciąganie ścięgna Achillesa

    - terapię manualną tkanek miękkich i stawu (mobilizacje, punkty spustowe)

    - stymulację nerwowo – mięśniowa poprzez poprawienie czucia głębokiego.

    - kinesiotaping - zmniejszenie dolegliwości bólowych, odciążenia, stworzenia warunków do jego regeneracji podczas czynności dnia codziennego.

    - masaż poprzeczny ścięgna Achillesa

     Profilaktyka:

    • odpowiednie obuwie do uprawiania sportu

    • większy nacisk na rozgrzewkę

    • raz w tygodniu zajęcia na basenie

    • raz w tygodniu trening rozciągający (joga, pilates itd)

     

     

  •  Zespół Shin Splints – jednostka chorobowa charakteryzująca się powracającym, rwącym bólem w rejonie kości piszczelowych. W przedniej części goleni pomiędzy stawem kolanowym a stawem skokowym. Pacjent uskarża się na dziwne napięcia, parzenia, pieczenie w rejonie kości goleni. W dłuższym okresie po chwilowej poprawie odczuwa się już osłabienie mięśni oraz rwący ból który może biec nawet od wewnętrznych powierzchni ud aż do stóp. Choroba powstaje podczas wysiłku fizycznego i jest bardzo trudna do wyleczenia. Powodem jest wiele czynników które ją wywołują.

    Udostępnij

      Wcześniej uznawano że, główna przyczyna to sumowanie się wielu mikrourazów w rejonie przedniej grupy mięśni goleni (np. piszczelowy przedni). Mikrourazy powstają najczęściej podczas ekscentrycznej pracy mięśnia, wówczas gdy kontroluje ruch swoich antagonistów. Mogą one doprowadzić do blizn, które wtórnie skracają mięsień i wpływają na jego pracę. Zaleca się w tej sytuacji rozciąganie w/w mięśni oraz kinesiotaping. Ma to na celu przeciwdziałać bliznom oraz poprawić wymianę płynów w mięśniu. Życie, obserwacja i badania korygują jednak to postępowanie. W wielu przypadkach terapia tylko poprzez rozciąganie nie daje w późniejszym okresie poprawy. Więcej, ból się nasila i często musimy zakończyć uprawianie sportu. Rozciąganie nie będzie działać ponieważ za shin splints odpowiedzialne jest w równym stopniu nagromadzenie płynów w przedziałach międzymięśniowych, zapalenie okostnej, napięcia na błonie międzykostnej oraz problem powięziowy. Głównym czynnikiem determinującym powstanie zespołu Shin Splints jest przeciążenie. Aby mówić o przeciążeniu musimy brać pod uwagę kilka przypadków. Kiedy mamy:

       

    - zdrowy aparat ruchu ale przekroczymy wytrzymałość poprzez źle dobrany wysiłek (trening biegowy, jednorazowa długa wycieczka górska itd.)

    - chory aparat ruchu (np. koślawość kolan, koślawość stawów skokowych, płaskostopie, skośne ustawienie miednicy) i dobrze dobrany wysiłek. Najczęstszy spotykany układ w wysiłku amatorskim.

    - zdrowy aparat ruchu i dobrze dobrany wysiłek ale złe nawyki, zła ergonomia ruchu (np. garbienie się)

    - drobne deficyty neurologiczne które nie przeszkadzają w życiu codziennym a uaktywnią się podczas wysiłku.

     Po tych informacjach widać że do zespołu shin splints może dojść nie tylko u sportowców ale także u osób rzadko ale intensywnie korzystających z aktywności sportowej. Co dzieje się gdy mając złą budowę układu ruchu kończyn dolnych (kości, stawy), braki neurologiczne lub złą ergonomię zaczynamy uprawiać sport (np. bieganie)?

     Zwiększony wysiłek doprowadza do napięć na błonie międzykostnej pomiędzy kością piszczelową i strzałkową, które nie pracują prawidłowo. Doprowadza to do zmniejszenia otworu w błonie międzykostnej przez który przechodzą naczynia krwionośne i gałązki nerwowe. Otwór ten znajduje się w górnej części podudzia poniżej kolana. Uciskane w otworze w/w naczynia i gałązki nerwowe doprowadzą do złej pracy powięzi, która musi się rozluźnić i ustawić zgodnie z kierunkiem sił. Powięź to łącznik pomiędzy kością i mięśniem oraz przegrodą międzymięśniową a naczyniami krwionośnymi wraz z nerwowymi. Brak prawidłowego ustawienia włókien powięzi rozpoczynają przeciążenia na mięśniach. Dlatego przeciążony mięsień nie jest pierwszą strukturą która może rozpocząć chorobę. Może to być odpowiedzią dlaczego rozciąganie w terapii shin splints już nie pomaga.

     Terapię należy prowadzić na wszystkich poziomach – mięśniowym, kostnym, stawowym, biomechanicznym, powięziowym, naczyniowym, nerwowym etc. Zaleca się:

    - Rozciągnięcie mięśnia - zgodnie z tą teoria ma za zadanie nie dopuścić do tworzenia się blizn w obrębie mięśnia i jego wtórnemu skróceniu. Wydłużając przyczepy mięśni wpływamy również pośrednio na wymianę płynów, jednak nie rozciągamy powięzi. Poprawiamy chwilowo ukrwienie.

    - głęboko, powoli ,,rozwałkować” całą powięź

    - odpoczynek – tylko podczas stwierdzenia mikrozłamań i odpowiednia rehabilitacja z farmakologią.

    - pomoce ortopedyczne wkładki (płaskostopie, koślawość kolan i/lub stóp

    - terapia manualna u wyspecjalizowanego fizjoterapeuty

    - poprawa ergonomii ruchu

    Powyższy artykuł nie opisuje wszystkich szczegółowych aspektów choroby. Skupiłem się głównie na patologi ruchu która występuje w większości przypadków osób uprawiających aktywność fizyczną (stale i okresowo). Należy zwrócić się o poradę do dobrego fizjoterapeuty i wraz z nim zaplanować terapię.

    Poniżej filmy na w/w temat