Rehabilitacja

manu

dorehabilitacji.pl porady z fizjoterapii

A A A

kończyna dolna

  •  

  •  

  • Kąt Q

    utworzony jest przez linię poprowadzoną od kolca biodrowego przedniego górnego do środka rzepki oraz drugą linię od środka rzepki do guzowatości kości piszczelowej. Zwiększony kąt Q może być przyczyną podwichnięcia rzepki.

    Prawidłowy kąt Q

    – dla mężczyzn kąt Q wynosi 14 stopni (+/- 3);
    – dla kobiet kąt Q wynosi 17 stopni (+/- 3).

    Biomechanika stawu rzepkowo-udowego przebiega przez długość ścięgna rzepki i kąt Q.

    Kąt Q zwiększa się przez:                                              

    – kolana koślawe;
    – zwiększone przodopochylenie kości udowej;
    – rotację zewnętrzną piszczeli;
    – znajdującą się bocznie guzowatość kości piszczelowej;
    – napięty troczek zginaczy.

    Nieprawidłowości

    – kolana koślawe (genu valgum): kąt Q > 20 stopni;
    – kolana szpotawe (genu varum): kąt Q < 20 stopni

  • Mięsień czworogłowy uda (m. quadriceps femoris) położony jest na powierzchni przedniej uda. Jest mięśniem o złożonej budowie i funkcji. Ma on cztery głowy. Głowa przednia to mięsień prosty uda, głowa boczna - mięsień obszerny boczny, głowa pośrednia - mięsień obszerny pośredni, a głowa przyśrodkowa - mięsień obszerny przyśrodkowy.

    Mięsień prosty uda (rectus femoris) rozpoczyna się na kolcu biodrowym przednim dolnym oraz panewce i torebce stawu biodrowego. Jest to mięsień dwustawowy, działa na staw biodrowy i kolanowy.

    Miesień obszerny boczny (vastus lateralis) ma swój początek na powierzchni bocznej krętarza większego, kresie międzykrętarzowej, wardze bocznej kresy chropowatej kości udowej oraz przegrodzie międzymięśniowej bocznej uda.

    Mięsień obszerny przyśrodkowy (vastus medialis) rozpoczyna się na wardze przyśrodkowej kresy chropowatej oraz na ścięgnach mięśnia przywodziciela długiego i wielkiego.

    Mięsień obszerny pośredni (vastus intermedius) ma swój początek na powierzchni przedniej i bocznej kości udowej.

    Ścięgno końcowe mięśnia czworogłowego jest wspólne dla wszystkich głów, splata się z więzadłem rzepkowym i przyczepia się tuż pod rzepką na guzowatości piszczeli. Warstwę najgłębszą głowy pośredniej mięśnia czworogłowego tworzy mięsień stawowy kolana. Znajduje się na trzonie kości udowej oraz torebce stawu kolanowego.

    Czynnością wszystkich składowych mięśnia jest prostowanie stawu kolanowego, szczególnie przy wyprostowanym kolanie. Zgina staw biodrowy (głównie m. prosty uda, przy zgiętym kolanie). Poza tym mięsień napina torebkę stawu kolanowego oraz chroni ją przed wpukleniem między rzepkę a kość udową. Poza tym bierze udział w odwodzeniu i odwracaniu uda. Rzepka zwiększa działanie mięśnia poprzez kąt ścięgnowo-kostny co zwiększa długość ramienia siły mięśnia.

                                       

    Poniżej bardzo fajna animacja w j. angielskim.

    Przeczytaj też:

    staw kolanowy

  •  Pasmo biodrowo-piszczelowe to nieelastyczny, kolagenowy sznur rozciągnięty pomiędzy biodrem a kolanem. Górna część przyczepia się do grzebienia kości biodrowej gdzie jego włókna „mieszają się” z m. pośladkowym większym, średnim i m. napinaczem powięzi szerokiej. Dalej pasmo biegnie wzdłuż bocznej powierzchni uda, jego głębokie włókna przyczepiają się do kresy chropawej kości udowej, a powierzchowne biegną dalej przyczepiając się do kłykcia bocznego kości udowej, troczków bocznych rzepki i guzka Gerdiego (przednio-boczna strona kłykcia piszczeli) (Norris CM 1998).

    Generalnie jest strukturą wielozadaniową, wpływa zarówno na funkcjonowanie biodra jak i kolana. W zależności od sytuacji przemieszcza swoje przyczepy do przodu i tyłu w celu usprawnienia funkcji obu wymienionych wyżej stawów. Ślizg ten jest ruchem fizjologicznym ścięgna.

      Kiedy jesteśmy w pozycji stojącej ścięgno układa się do tyłu od osi biodra, a do przodu od osi kolana co sprzyja utrzymaniu wyprostowanej postawy ciała (można sobie wyobrazić że ścięgno niczym dłoń „popycha” kolano od przodu do tyłu czyli je prostuje, dłoń na wysokości pośladka działająca w kierunku tył-przód na biodro powoduje jego wyprost). Dzięki temu mięśnie mogą wkładać mniejszy wysiłek w utrzymanie wyprostowanej pozycji. W trakcie zgięcia stawu kolanowego ścięgno pasmo na wysokości kolana prześlizguje się przez kłykieć boczny kości udowej na tylną stronę stawu kolanowego, a w trakcie wyprostu ślizga się do przodu. W ten sposób wspomaga funkcję kolana, zmniejszając potrzebną siłę mięśniową do wykonania tych ruchów. Podczas biegu w fazie wymachu przemieszcza się do przodu osi stawu biodrowego, zmniejszając pracę niezbędną do wykonania zgięcia biodra (Norris CM 1998).

    Pokrewny artykuł:

    ITBS - syndrom pasma biodrowo-piszcelowego

  • Staw kolanowy (articulatio genus) - największy staw ciała człowieka. Jest to staw złożony (zawiasowy zmodyfikowany) - łączą się tu kość udowa i kość piszczelowa (strzałka nie buduje stawu kolanowego). Staw współtworzy trzeszczka w postaci rzepki. Staw posiada dwie łącznotkankowe łąkotki dopasowujące do siebie powierzchnie stawowe w czasie ruchów. Funkcjonalnie jest to staw zawiasowy, umożliwiający ruchy zginania i prostowania, ale w zgięciu(z wyjątkiem maksymalnego) możliwe są również ruchy rotacyjne. Wzmocniony jest więzadłami zewnętrznymi (pobocznymi oraz torebki stawowej) oraz dodatkowo bardzo silnymi więzadłami wewnętrznymi - więzadłem krzyżowym przednim i tylnym.

    Staw kolanowy jest narażony na przeciążenia związane z potężną siłą mięśnia czworogłowego uda (ciąg na rzepkę max. 300 kg). Ponadto jest drugim najbardziej obciążanym stawem człowieka (po stawia skokowym).

    W stawie kolanowym łączą się trzy kości:kość udowa,piszczelowa i rzepka. Główkę stawu tworzą wypukłe kłykcie kości udowej, natomiast jego panewkę lekko wklęsłe kłykcie kości piszczelowej i powierzchnie stawowe rzepki.

    • połączenie pomiędzy kością udową a kością piszczelową (staw udowo-piszczelowy, art. femoro-tibialis):
      • kłykieć boczny kości udowej (condylus lateralis femoris) - powierzchnia stawowa kłykcia bocznego kości piszczelowej (condylus lateralis tibiae)
      • kłykieć przyśrodkowy kości udowej (condylus medialis femoris) - powierzchnia stawowa kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej (condylus medialis tibiae)

    • połączenie pomiędzy kością udową a rzepką (staw udowo-rzepkowy, art. femoro-patellaris)
      • kłykieć boczny kości udowej (condylus lateralis femoris) - powierzchnia stawowa rzepkowa boczna (facies articularis lateralis patellae)
      • kłykieć przyśrodkowy kości udowej (condylus medialis femoris) - powierzchnia stawowa rzepkowa przyśrodkowa (facies articularis medialis patellae)

    Kłykcie kości udowej na powierzchni dolnej są płaskie, dzięki czemu bardzo dobrze przylegają do kłykci kości piszczelowych, a tym samym stabilizują staw w pozycji wyprostowanej.

    Podobnie jak w innych stawach torebka stawowa składa się z dwóch warstw: zewnętrznej błony włóknistej i wewnętrznej błony maziowej. Inaczej niż w innych stawach przebieg obu błon nie jest jednakowy. Błona włóknista torebki stawowej stawu kolanowego na powierzchni przedniej rozpięta jest między brzegami powierzchni stawowych kości udowej, rzepki i piszczeli. Na stronie tylnej przymocowuje się do kresy międzykłykciowej kości udowej i biegnie do kości piszczelowej w okolicach chrząstki stawowej. Błona maziowa ma nieco inny przebieg, gdyż z tyłu omija pole międzykłykciowe i więzadła krzyżowe - wyłączając je w ten sposób z jamy stawowej. Pomiędzy obiema warstwami znajduje się ciało tłuszczowe podrzepkowe (corpus adiposum infrapatellare) wypełniające przestrzenie powstające podczas ruchów stawu kolanowego.

    Łąkotki (łac. menisci) - dwa elastyczne twory, zbudowane z tkanki chrzęstnej włóknistej leżące pomiędzy kością udową a piszczelową, będące elementami dodatkowymi stawu kolanowego. Wyróżniamy łąkotkę boczną i łąkotkę przyśrodkową, nieco różniące się wielkością. Ich zadanie polega na:

    • pogłębieniu i dopasowaniu do siebie powierzchni stawowych stawu kolanowego (pomiędzy kością udową a piszczelą)
    • umożliwienie ruchów obrotowych w zgiętym stawie kolanowym, poprzez przesuwanie się ich na powierzchni stawowej górnej kości piszczelowej.

     Dzielą staw kolanowy na dwa piętra: górne i dolne. W piętrze górnym (łąkotkowo-udowym) wykonywane są przede wszystkim ruchy zginania i prostowania kolana, natomiast w piętrze dolnym (łąkotkowo-piszczelowym) przede wszystkim ruchy rotacyjne. Na przekroju poprzecznym mają kształt trójkąta prostokątnego, zwróconego podstawą na zewnątrz, zrośniętego z torebką stawową. Powierzchnia przylegająca do kości piszczelowej jest płaska, górna przylegająca do kłykcia kości udowej jest wklęsła.

    Obie łąkotki ustawione są swoimi rogami do środka powierzchni stawowej, gdzie przytwierdzone są do kości piszczelowej przy pomocy pasm łącznotkankowych. Dodatkowo,od przodu połączone są ze sobą przez więzadło poprzeczne kolana.

    Więzadła poboczne (łac. Ligamenta collateralia) silnie wzmacniają staw kolanowy po obu jego stronach. Są mocno napięte, kiedy kolano jest wyprostowane. Wówczas stabilizują staw - na tym polega ich główne znaczenie. W położeniu zgiętym rozluźniają się i umożliwiają ruchy obrotowe (rotacyjne). Z powodu ich obecności w stawie kolanowym niemożliwe są ruchy odwodzenia i przywodzenia kolana.

    Węzadło poboczne piszcelowe (łac. Ligamentum collaterale tibiale) - Główną funkcją tego więzadła jest ograniczenie nadmiernej koślawości oraz rotacji zewnętrznej piszczeli. (łac. Ligamentum collaterale fibulare) - główna rola tego więzadła polega na ograniczaniu szpotawości kolana.

    Więzadło poboczne strzałkowe-główna rola tego więzadła polega na ograniczaniu szpotawości kolana.

    Więzadła związane z rzepką

    Więzadła tylnej powierzchni torebki stawowej:

    Więzadło podkolanowe skośne (łac. Ligamentum popliteum obliquum) - wzmacnia ścianę tylną torebki stawowej. Więzadło to hamuje nadmierne prostowanie stawu i ruchy obrotowe.

    Więzadło podkolanowe łukowate (łac. Ligamentum popliteum arcuatum)

    Więzadła krzyżowe:

    Więzadło krzyżowe przednie (łac. Ligamentum cruciatum anterius) - Najważniejsza rola tego więzadła polega na ograniczaniu przedniego względem kości udowej, ograniczaniu nadmiernego zgięcia i wyprostu oraz forsownego koślawienia i szpotawienia w wyproście i w zgięciu.

    Więzadło krzyżowe tylnie (łac. Ligamentum cruciatum posterius) -budowa więzadła gwarantuje jego podstawową funkcję, jaką jest zabezpieczenie tylnego przemieszczania piszczeli oraz ograniczanie maksymalnego wyprostu i zgięcia.

    Więzadła związane z łąkotkami

    Więzadło poprzeczne kolana (łac. Ligamentum transversum genus) łaczy ze sobą rogi przednie łąkotek.

    Więzadło łąkotkowo-udowe przednie (łac. Ligamentum meniscofemorale anterius)

    Więzadło łąkotkowo-udowe tylnie(łac. Ligamentum meniscofemoraleposterius)

    Przeczytaj też:

    m.czworogłowy uda

  •  

  • Więzadło strzałkowo-piętowe CFL

    Więzadło strzałkowo-piętowe (CFL - ligamentum calcaneofibulare) rozpoczyna się tuż poniżej przyczepu strzałkowego ATFL (nie rozpoczyna się na wierzchołku strzałki) biegnie do tyłu, przyśrodkowo i dołu łącząc się z pochewką ścięgien mm. strzałkowych. Ma 2 do 3 cm długości, 4-8 mm szerokości i 3-5 mm grubości. Tworzy kąt z długą osią strzałki od 10° do 45°. Kąt utworzony pomiędzy ATFL i CFL wynosi 104-108° . Jest przykryte ścięgnem mięśnia strzałkowego długiego i krótkiego.